Πνευματικές ασκήσεις

Γίνεσαι επαγγελματίας στο γράψιμο - όχι με την έννοια της κερδοσκοπίας, αλλά της εξειδίκευσης. Είναι φοβερό να μπορείς κάθε στιγμή να γράψεις κάτι που στέκει. Είναι αηδιαστική η ευκολία. Αυτή ακριβώς η ικανότητα μπορεί να λειτουργήσει και σαν αναπηρία στους πολυγραφότατους συγγραφείς. Όσο κι αν πιστεύω πως η άσκηση στο γράψιμο είναι απαραίτητη, έχω την εντύπωση ότι η δημιουργική δουλειά δεν βγαίνει σωστή χωρίς μεγάλες περιόδους ανάπαυλας (και γιατί όχι και τεμπελιάς). Δεν χρειάζεται και ο νους του δημιουργού την αγρανάπαυσή του; Κάθε τι ζωντανό δεν χρειάζεται για να γεννηθεί ένα στάδιο κυοφορίας; Στη λειτουργία όλων των φυσικών φαινομένων υπάρχει ένας ρυθμός διαδικαστικών σταδίων για να κλείσει ο δημιουργικός κύκλος. Δεν υπάρχουν αιφνιδιασμοί πουθενά στη φύση. Ο χρόνος δουλεύει αθόρυβα ακόμα και για τα αιφνιδιαστικά για μας τους ανθρώπους φαινόμενα: σεισμούς, εκρήξεις ηφαιστείων, καταιγίδες. Η έμπνευση είναι η απατηλή επιφάνεια ενός πράγματος που ωριμάζει καιρό μέσα της. Μ' όλα αυτά θέλω να πω ότι η δημιουργία ενός έργου είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από την ικανότητά μας για δημιουργική πράξη. Ένας έμπειρος συγγραφέας μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να γράψει κάποιο κείμενο. Το έργο όμως που τον αντιπροσωπεύει είναι άλλου είδους προϊόν. Έτσι πολύ συχνά βλέπουμε έργα που οφείλονται σ' αυτή την επαγγελματική δεξιοτεχνία του συγγραφέα και που πολύ λίγη σχέση έχουν με τα δημιουργικά του επιτεύγματα. Αυτό το λέω επαγγελματισμό και μάλιστα επικίνδυνο. Τα αίτια της άσκησής του είναι πολλά. (Δεν μιλάω γι' αυτούς που κάνουν χρήση των ικανοτήτων τους για να βγάλουν το ψωμί τους). Κι αν βάλουμε στην μπάντα τους μωροφιλόδοξους ή όσους πάσχουν από γραφόρροια, υπάρχει πάντα μια κατηγορία δημιουργών ιδιαίτερα αντιπαθής: αυτοί που εκχυδαΐζουν ό,τι ακουμπούν με επιδέξια δάχτυλα πονηρών εμπόρων.