Υγίνος: Αστρονομία (Poeticon Astronomicon)

Ὁ Ὑγῖνος, μαθητὴς τοῦ Πολυΐστορα, εἶχε ἀποκτήσει μεγάλη φήμη καὶ ἀναγνώριση γιὰ τὶς γνώσεις του σὲ ὁλόκληρη τὴν αὐτοκρατορία, γεγονὸς ποὺ τὸν ὁδήγησε στὴν πολὺ τιμητικὴ θέση τοῦ Βιβλιοθηκαρίου τῆς Παλατινῆς Βιβλιοθήκης τῆς Ῥώμης. Ὁ Γάιος Ἰούλιος Ὑγῖνος (Hyginus) ἦταν Ρωμαῖος γραμματικὸς τοῦ 1ου αἰώνα π.Χ. (περ. 64 π.Χ. - 17 μ.Χ.), ποὺ καταγόταν ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρεια. Ὁδηγήθηκε στὴν Ρώμη ὡς δοῦλος, ἀπελευθερώθηκε ὅμως ἀπὸ τὸν Ὀκταβιανό. Ὁ Ὑγῖνος ἦταν μαθητὴς τοῦ Ἀλεξάνδρου τοῦ Πολυίστορα καὶ ἀπέκτησε εὐρεῖα μόρφωση, χάρη στὴν ὁποία διορίσθηκε βιβλιοθηκάριος τῆς Παλατινῆς Βιβλιοθήκης. Ἡ Ἀστρονομία τοῦ Ὑγίνου, κείμενο ἀστρονομίας καὶ παράλληλα ἐγχειρίδιο μυθολογίας, μᾶς ταξιδεύει στοὺς ἀστέρες μὲ τὶς γνώσεις τῆς ἐπιστήμης τῆς ἐποχῆς του, καταγράφοντας παράλληλα καὶ τοὺς μύθους τῶν καταστερισμῶν, θνητῶν, ἡρώων καὶ θεῶν, βασιζόμενος κυρίως στὸ ἔργο τοῦ Ἐρατοσθένη Καταστερισμοί. Ὑπὸ τὸ ὄνομά του ὑπάρχουν δύο σύνολα σημειώσεων, ποὺ συνοψίζουν τὶς μυθο- λογικὲς πραγματεῖες του: Μιὰ συλλογὴ ἱστοριῶν, οἱ Μῦθοι, καὶ μία Ἀστρονο- μία, ἔργα τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις Εὔανδρος, γιὰ πρώτη φορὰ στὴν Ἑλληνική. Κεντρικὸ θέμα τοῦ βιβλίου αὐτοῦ εἶναι ὁ οὐρανὸς τῶν ἀρχαίων Ἑλλήνων καὶ τῶν Λατίνων. Ὁ δικός μας οὐρανὸς σήμερα, ὅπως τὸν ἀντιλαμβανόμαστε, ἔχει τὶς ῥίζες του στὴν Ἑλληνιστικὴ ἐποχή. Εἶναι ἕνας οὐρανὸς ποὺ εἶναι κεντημένος μὲ τοὺς ἑλληνικοὺς μύθους, ποὺ κατοικεῖται ἀπὸ ἥρωες ποὺ καταστερίστηκαν κἄποτε, φανερώνοντάς μας τὶς ἱστορίες τους, μιὰ πραγματικὴ μυθολογία τῶν ἄστρων ποὺ κάθε νύχτα φωτίζεται καὶ ἀποκαλύπτεται γιὰ ἑμᾶς τοὺς θνητούς, ἕνας θόλος φιλοτεχνημένος μὲ τὶς εἰκόνες θεῶν, ἡμιθέων καὶ ἡρώων. Τὸ νὰ δημιουργοῦμε καὶ νὰ ὁμαδοποιοῦμε τοὺς ἀστερισμοὺς μὰς βοήθησε ν’ ἀντιληφθοῦμε τὸν προσανατολισμό μας «πλέοντας» σ’ ἕνα ἄπειρο σύμπαν καὶ ἀκολουθῶντας τὸν κοσμικὸ ῥυθμό. Πίσω ἀπὸ κάθε ἀστερισμὸ κρύβεται μιὰ μοναδικὴ ἱστορία. Αὐτὲς τὶς ἀφηγήσεις τὶς ἀποκαλύπτει ὁ Ὑγῖνος στὴν Ἀστρονομικὴ Μυθολογία του, ἕνα κείμενο ἀστρονομικὸ ἀλλὰ παράλληλα καὶ μυθολογικό, ποὺ μᾶς προσφέρει μιὰν εὐρύτατη μαρτυρία ἀπὸ τοὺς χρόνους ἐκείνους. Συλλέγοντας, λοιπόν, ὁ Ὑγῖνος μιὰν ἐκπληκτικὴ καὶ συνάμα γοητευτικὴ παράδοση, ἀποτελεῖ ἀκόμη καὶ ἕναν ὁδηγὸ γιὰ νὰ προσεγγίσουμε καὶ νὰ κατανοήσουμε τὴν ἐπιστήμη τοῦ οὐρανοῦ ἐκείνων τῶν μακρυνῶν χρόνων ποὺ ὡς πυρῆνα της ἔχει διάφορους «καταστερισμοὺς» ποὺ ἀναλύονται στὸ βιβλίο αὐτὸ μὲ μοναδικὸ τρόπο. Μετάφραση: Χαραλαμπάκου, Ασπασία