Οι άνθρωποι του Χίτλερ

Μέσα από ένα αλληλένδετο σύνολο βιογραφικών προσωπογραφιών βασικών προσωπικοτήτων του ναζισμού, το οποίο παρακολουθεί την εξουσία τους, όπως εξακτινώθηκε από τον Χίτλερ στον στενό και ευρύτερο κύκλο της ηγεσίας του καθεστώτος, ένας από τους σπουδαιότερους ιστορικούς απαντά στο επίμονο ερώτημα: Πώς φτάνει μια κοινωνία να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα ανείπωτου κακού; Ο Ρίτσαρντ Έβανς, συγγραφέας της καταξιωμένης τριλογίας για το Γ΄ Ράιχ και περισσότερων από δέκα άλλων τόμων με θέμα τη νεότερη Ευρώπη, είναι ο κορυφαίος μελετητής της ναζιστικής Γερμανίας. Έχοντας αφιερώσει μισό αιώνα στην αναζήτηση των πραγματικών γεγονότων που κρύβονται πίσω από τα πιο φρικιαστικά κεφάλαια της ανθρώπινης ιστορίας, στο βιβλίο του με τίτλο Οι άνθρωποι του Χίτλερ μάς επαναφέρει στον πρωταρχικό τόπο του ναζιστικού κινήματος – δηλαδή, στη ζωή των πιο σημαντικών και αντιπροσωπευτικών μελών του. Προσεγγίζοντας το θέμα τους σε ομόκεντρους κύκλους με επίκεντρο τον Χίτλερ και τους στενότερους συμμάχους του, Οι άνθρωποι του Χίτλερ συνθέτουν ένα τυπολογικό πλαίσιο της γερμανικής κοινωνίας υπό το ναζιστικό καθεστώς, ξεκινώντας από την κορυφή και φτάνοντας μέχρι τη βάση της πυραμίδας. Διαθέτοντας το οξύ αισθητήριο του μυθιστοριογράφου για τη λεπτομέρεια, ο Έβανς ερμηνεύει το Γ΄ Ράιχ μέσω των προσωπικών χαρακτηριστικών και επαγγελματικών φιλοδοξιών των μελών του, ξεκινώντας από τους πιο διαβόητους εκπροσώπους του –όπως ο Γκέμπελς, ο προπαγανδιστής του καθεστώτος, και ο Χίμλερ, ο βασικός αρχιτέκτονας του Ολοκαυτώματος– και φτάνοντας μέχρι τους κρίσιμης σημασίας επιβολείς και τα όργανα του ναζιστικού προγράμματος, που η ιστορία έχει σε μεγάλο βαθμό λησμονήσει, όπως ο δάσκαλος Γιούλιους Στράιχερ και η ηθοποιός και σκηνοθέτρια Λένι Ρίφενσταλ. Αντλώντας από ένα πλήθος ιστορικών πηγών που ήρθαν πρόσφατα στο φως, Οι άνθρωποι του Χίτλερ ξεσκεπάζουν τις προσωπικότητες που οι επιλογές τους προκάλεσαν τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων. Σχεδόν μισό αιώνα μετά την άνοδο του Χίτλερ, οι ηγέτιδες χώρες της Δύσης σπαράσσονται και πάλι από μια ανεξέλεγκτη θέληση για δύναμη. Αφηγούμενος την ιστορία αυτών των διαβόητων ατόμων εν είδει βιογραφίας, ο Έβανς μάς ζητά να προβληματιστούμε με την περίπλοκη φύση της αυτενέργειας και της συνέργειας, δείχνοντάς μας ότι η διάκριση μεταξύ ατομικής και συλλογικής ευθύνης –ακόμη και μεταξύ παθολογικού κακού και ορθολογικής επιλογής– δεν μπορεί ποτέ να πραγματοποιηθεί εύκολα.