Ελληνισμός και χριστιανισμός

Το θέμα των σχέσεων Ελληνισμού και Χριστιανισμού είναι, ως γνωστόν, κολοσιαίας ιστορικής και εθνικής σημασίας. Τούτο δια πρώτην φοράν αναλύεται ενδελεχώς και κατά τρόπον αντικειμενικόν -μέσα από τις πηγές- στο ανά χείρας πόνημα του Παναγιώτη Μαρίνη. Στο εκτεταμένο κεφάλαιο περί Υστέρας Αρχαιότητος αναλύονται λεπτομερώς: α) Η θρησκευτική και κοινωνική κατάστασις της Αυτοκρατορίας και αποδίδεται η ατμόσφαιρα της εποχής, β) Η φύσις του Χριστιανισμού, η κοινωνιολογία του, αι δοξασίαι του και ο αριθμός των οπαδών του. Ειδικώς αναλύεται ο τρόπος επιβολής του και η αλλαγή της εθνικής ταυτότητος της Αυτοκρατορίας. Στα μετέπειτα κεφάλαια σκιαγραφείται με πλήρη στοιχεία η διαπάλη μεταξύ των δύο αυτών συστημάτων αξιών από την Βυζαντινή εποχή έως την σήμερον. Ιδιαιτέρας αξίας είναι το περί Βυζαντίου κεφάλαιον όπου χρησιμοποιούνται πηγαί άγνωστοι έως τώρα, καθώς και το περί Τουρκοκρατίας κεφάλαιον όπου ευσυνόπτως περιγράφονται όλαι αι πτυχαί του εθνικού και κοινωνικού βίου.