Ρουσό

Αν υπάρχει κάποιος που παρατήρησε το πώς η πολιτική και οι εκπρόσωποί της διαμορφώνουν με αποφασιστικό τρόπο τον λαό, αυτός είναι ο Ζαν-Ζακ Ρουσό (1712-1778), ένθερμος θιασώτης της φορολόγησης των μεγάλων περιουσιών, πεπεισμένος ότι η κοινωνική συνοχή μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την ανάπτυξη της μεσαίας τάξης και την ταυτόχρονη εξάλειψη της ακραίας φτώχιας και του ακραίου πλούτου. Ο Ρουσό υπήρξε μουσικός, συγγραφέας, πολιτολόγος, ηθικός φιλόσοφος, παιδαγωγός, βοτανιστής και πατέρας της κοινωνικής ανθρωπολογίας. Η απόλυτη πίστη στον ορθό λόγο, που χαρακτήριζε την εποχή του, δεν έκανε τον ατυπικό διαφωτιστή Ρουσό να λησμονήσει τον ρόλο των συναισθημάτων: για τον λόγο αυτό, τα γραπτά του επηρέασαν τόσο τον Καντ όσο και τον Ρομαντισμό. Ο Ροβεσπιέρος τον είχε ίνδαλμά του και πολλοί τον θεώρησαν ως τον διανοητικό πατέρα της Γαλλικής Επανάστασης, ενώ από άλλους αναγνωρίζεται σαν προάγγελος του Μαρξ και από ορισμένους σαν πρόδρομος του ολοκληρωτισμού. Το μέγιστο ενδιαφέρον που παρουσιάζει ο Ρουσό έγκειται στο ότι προοιωνίστηκε τις αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν τη νεωτερική εποχή: τη δική μας.