Ανέσπεροι λύχνοι

Συγγραφέας: WILLIAM WESTCOTT, MADAM BLAVATSKY, ELLEN LLOYD, KATHI J. FORTI Στο πέρασμα των αιώνων, η ιστορία έχει να επιδείξει πάρα πολλά παραδείγματα ενεργειών και συμβάντων που υποχρέωσαν τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν την ύπαρξη δυνάμεων ανεξήγητων και ανυπέρβλητων για τις δυνατότητες του ανθρώπου. Αρκετά από αυτά αποδείχθηκαν στη συνέχεια ότι έχουν κάποια φυσική εξήγηση, η οποία αποκαλύφθηκε με την πρόοδο της ανθρώπινης γνώσης, και ιδιαίτερα μετά την βιομηχανική επανάσταση όπου η επιστημονική τεχνολογία εκτόξευσε το ανθρώπινο γένος σε ύψη που ήταν αδύνατον να προβλεφθούν. Παραμένει όμως ένας πυρήνας φαινομένων που πεισματικά εναντιώνονται σε κάθε επιστημονική εξήγηση, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι που ισχυρίζονται ότι τα έζησαν ή τα είδαν. Ένα από αυτά είναι οι ανέσπεροι λύχνοι ή όπως εντελώς πεζά τους αποκαλούν οι αγγλόφωνοι «ever burning lamps», δηλαδή «λύχνοι που καίνε για πάντα». Εμείς επιλέξαμε την ελληνικότατη λέξη «ανέσπερος» που σημαίνει «που δεν δύει» (ανέσπερο άστρο) και «που δεν σβήνει ποτέ» (ανέσπερο φως). Η δεύτερη χρήση του, λοιπόν, αυτή που μας ενδιαφέρει περισσότερο, αν και δεν αναφέρεται πουθενά στην Αγία Γραφή, έχει χρησιμο­ποιη­θεί από θεολόγους. Ας θυμηθούμε τη διάσημη φράση της ακολουθίας της Αναστάσεως: «Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός», με την οποία όλοι μας σταυροκοπιόμαστε ευλαβικά όταν ανάβουμε το κεράκι μας. Δεν γνωρίζουμε τον συγκεκριμένο συγγραφέα της φράσης αυτής, ενώ έχει πλέον γίνει μέρος της ελληνορθόδοξης υμνογραφικής παράδοσης. Οι υπόλοιποι πατέρες της Εκκλησίας, χωρίς να χρησιμοποιούν τη λέξη αυτούσια, την εκφράζουν με άλλους τρόπους, όπως ο Γρηγόριος Νύσσης αναφέρει «η δόξα του Θεού εκδηλώνεται ως η λάμψη του φωτός που δεν δύει και δεν αλλάζει». Έχει όμως χρησιμοποιηθεί και από εξέχοντες Έλληνες ποιητές: Ο Κωστής Παλαμάς μιλά για «Το ανέσπερο καντήλι της φυλής μου» («Δεκάλογος του Γύφτου») και για τον «ανέσπερο, αδιάλειπτο πόθο της γης» («Το φως που καίει»). Ο Σεφέρης γράφει για «ένα ανέσπερο μεσημέρι» («Κίχλη Β΄»), ενώ ο Ελύτης αναφέρεται στο «φως το ανέσπερο» («Άξιον Εστί»). Βλέπουμε, λοιπόν, ότι η λέξη «ανέσπερο» (ή «ανέσπερ» στην υμνογραφική/βυζαντινή μορφή) χρησιμοποιείται ήδη με μία μεταφυσική χροιά, χωρίς όμως να χάνει και την πραγματολογική της χρήση, ενός γεγονότος που δεν έχει «δύση», δηλαδή τέλος. […] Η παρούσα συλλογή δεν προτίθεται να αποδείξει «επιστημονικά» αν οι ανέσπεροι λύχνοι υπήρχαν στην πραγματικότητα ή όχι. Ως θιασώτες του μυστικισμού, γνωρίζουμε ότι οι εμπειρίες των ανθρώπων έχουν πολλά «πρόσωπα» και πολλές οπτικές γωνίες. Εκεί που ο υλιστής προβάλει σκληρές επιστημονικές «αποδείξεις», ο μυστικιστής βλέπει άλλες πραγματικότητες, διαφορετική ερμηνεία των φαινομένων, και μερικές φορές ένα αληθινό θαύμα.