Ιστορικά φροντίσματα 1

Η συναγωγή την οποία κρατεί αυτήν την ώρα στα χέρια του ο αναγνώστης, έχει περιλάβει εργασίες μου χρονολογημένες από το 1938 ως το 1982. Δείγματα μελέτης η οποία εκτείνεται σε διάστημα καιρού που δεν θα είναι αισθητά μικρότερος από μία πενηνταετία. Έχουν δύο επίκεντρα: την νέα ελληνική παιδεία, και τον συντάκτη τους. Αρχίζω εδώ από το πρώτο: την ελληνική παιδεία. Σ' αυτήν την έννοια περικλείνεται ό, τι λέγεται παιδεία, μέσα στα ευρύχωρα πλαίσια με τα οποία επροικοδότησε τον όρο ο Werner Jaeger. Νεοελληνική το τελευταίο επίθετο εμφανίζεται χρονολογικά προσδιοριστικό, κατά την διακόσμηση την οποία καθιέρωσε η νεότερη ευρωπαϊκή ιστοριογραφία, και, ακολουθώντας την, η νέα ελληνική ιστοριονομία: αρχαίοι, μέσοι, νέοι, χρόνοι. Στην αρχαιότητα, πάντοτε κατά τα κοινά παραδεκτά, προηγούνται οι, όσες έχουμε, γνώσεις της προϊστορίας, και, σαφέστερα, της πρωτοϊστορίας. Οι μέσοι χρόνοι τοποθετούνται κατά ποικίλες προοπτικές η δική μας, η νεοελληνική προοπτική, ορίζεται, βασικά, από τις βυζαντινές χρονολογίες: ίδρυση της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με Πρωτεύουσα την Πόλη του Βοσπόρου (συμβατικά, στα 325 μ.Χ.), κατάλυση της Αυτοκρατορίας (1453). [...]