Βρυκόλακες στην Ελλάδα

Η ύπαρξη βρυκολάκων είναι ένα θέμα που ασκεί διαχρονική γοητεία στην ανθρωπότητα. Από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, οι ιστορίες περί βρυκολάκων και σχετικών πλασμάτων βρίσκεται διαρκώς στο προσκήνιο της μυθοπλασίας, τόσο στα βιβλία όσο και —τελευταία— στις κινηματογραφικές ταινίες. Δεν χρειάζεται παρά να δούμε τον όγκο των ταινιών που παράγονται κάθε χρόνο, για να καταλάβουμε πόσο οι άνθρωποι, όσο κι αν τρομάζουν από την απεικόνισή τους, έλκονται σταθερά από το θέμα και από τον τρόμο που προκαλεί. Στον εικοστό πρώτο αιώνα, με τις δυνατότητες που μας παρέχει η βιομηχανία του κινηματογράφου, έχουν δημιουργηθεί πάρα πολλές παραλλαγές του θέματος, και είμαι σίγουρη ότι θα υπάρξουν και άλλες στα ερχόμενα χρόνια. Άλλωστε το κοινό τις απορροφά τόσο αδηφάγα, που οι εταιρείες τρίβουν τα χέρια τους. Ο συγγραφέας Λευτέρης Τσακαλάκης διερευνά τις λαϊκές δοξασίες που επικρατούν και αρχίζει τη διήγησή του με γενικά στοιχεία περί βρυκολάκων (ετυμολογία του ονόματος, χαρακτηριστικά, μέτρα προστασίας και ιστορικά στοιχεία) ώστε να αποκτήσουμε μια πιο σφαιρική ιδέα περί των αντιλήψεων που επικρατούν σχετικά με τους βρυκόλακες. Στη συνέχεια, μας χαρίζει μια ενδιαφέρουσα συλλογή ιστοριών από όλη την Ελλάδα που περιγράφουν περιστατικά με βρυκόλακες και πώς οι άνθρωποι τα αντιμετώπισαν στο πέρασμα των χρόνων. Οι ιστορίες αυτές δεν είναι όλες φανταστικά κατασκευάσματα, αλλά παρατίθενται ονόματα και διαδικασίες οι οποίες δείχνουν ότι οι άνθρωποι έπαιρναν πολύ σοβαρά αυτά τα περιστατικά, είχαν δε αναπτύξει συγκεκριμένες τεχνικές για την ορθή αντιμετώπισή τους. Εντύπωση μας κάνει και η συνδρομή της Εκκλησίας στον αγώνα εναντίον των βρυκολάκων, η οποία χωρίς να αμφισβητεί καθόλου την ύπαρξή τους, τα θεωρεί όργανα του διαβόλου. Ενδιαφέρον έχουν οι μικρές λεπτομέρειες που κρύβονται στις διάφορες ιστορίες, σχετικά με τα εργαλεία και τις τελετουργίες που απαιτούνται για την «λύτρωση» του απέθαντου και την επιστροφή του στον κόσμο των νεκρών. Ο ενήμερος αναγνώστης μπορεί να διακρίνει συσχετισμούς με θεωρίες περί ψυχής, περί ζωτικής ενέργειας, περί μετενσάρκωσης. Θα θαυμάσει τη διαισθητική ικανότητα του λαού να ανακαλύπτει πραγματικές φυσικές λειτουργίες μέσα σε μυθοπλασίες. Όπως για παράδειγμα ότι το αίμα μεταφέρει τη ζωτική ενέργεια, δηλαδή την ψυχή, μέσα σε όλο το σώμα και τροφοδοτεί με αυτήν και την παραμικρή γωνίτσα του οργανισμού. Το γεγονός ότι η παράδοση θέλει τον απέθαντο να πίνει αίμα, δείχνει ότι οι απλοί άνθρωποι του παρελθόντος διαισθάνονταν τη λειτουργία του αίματος χωρίς καν να ξέρουν το παραμικρό για τον ρόλο του μέσα στον οργανισμό. Μια τελευταία παρατήρηση σχετικά με την ύπαρξη και τη χρησιμότητα των ιστοριών περί βρυκολάκων είναι ότι δίδασκαν στους ζωντανούς να μην αδικούν κανέναν, διότι η αδικία είναι δύσκολο να ξεπεραστεί, ακόμα και μετά τον θάνατο.